LFO – reader Documentaire Fotografie

Reader Documentaire Fotografie
samensteller: Rik Suermondt

Sinds de introductie van de term documentary in de film en fotowereld in de jaren twintig van de vorige eeuw is er een telkens oplaaiende discussie over de maatschappelijke en artistieke betekenis van dit genre en de ethische taken van zijn beoefenaars. Worden documentairemakers geacht de feiten voor zich te laten spreken in hun nobele streven naar waarheidsvinding? Of moeten zij een subjectief standpunt innemen over actuele kwesties? Wat is de rol van esthetiek bij het overbrengen van een kritische boodschap? Zijn enscenering en toevoeging van fictieve elementen uit den boze, of juist noodzakelijk om een publiek het drama te laten meebeleven in een wereld die steeds meer wordt beheerst door machtige mediaconglomeraten en waar manipulatie altijd op de loer ligt?

Vanouds wordt het documentaire genre geassocieerd met schrijvers, filmmakers, fotografen die zich vanuit persoonlijke motieven betrokken voelen bij de leefomstandigheden van hun medemens op deze planeet. Het genre is echter de afgelopen twee decennia enorm in beweging. Een documentaire stijl wordt door reclamemakers en beeldend kunstenaars aangegrepen om een commerciële, dan wel een kritische en/of esthetische boodschap af te geven. In het traditionele afzetgebied van geïllustreerde tijdschriften kwam in de jaren zeventig de klad ten gunste van nieuwe podia zoals het museum, de kleurbijlagen van dagbladen en later het internet (websites, blogs). Jonge documentairemakers zijn vandaag vaak cynisch over de gedachte dat zij als representanten van het rijke westen de wereld kunnen verbeteren. Eerder al was er kritiek vanuit het postmodernisme op het bedrijven van slachtofferfotografie.

Deze reader geeft een beeld van de geschiedenis en theorievorming met betrekking tot de documentaire fotografie. Daarbij is speciale aandacht voor de rijke Nederlandse traditie van het documentair humanisme, die in de dominante buitenlandse literatuur over de geschiedenis van de fotografie vaak over het hoofd wordt gezien. Doel is niet een compleet overzicht te schetsen, maar juist de complexiteit, het open, hybride en vitale karakter van het documentaire genre aan te tonen. Hoe verhouden fotografen zich tot de werkelijkheid? Welke nieuwe input krijgen zij vanuit de beeldende kunst, nieuwe media, antropologie, sociologie, semiotiek en entertainmentindustrie?

Centraal staan zes essays van kunsttheoretici en fotohistorici, waarin de stijlontwikkeling van het documentaire genre wordt beschreven, ethische discussiepunten worden blootgelegd en de steeds veranderende betekenis van de begrippen documentair en engagement worden toegelicht. In één artikel is speciale aandacht voor straatfotografie als subcategorie. Aan de hand van twee case studies over werk van Dorothea Lange en Martien Coppens wordt uitgelegd hoe een foto betekenis krijgt als sociaalhistorisch document op het snijvlak van kunst, wetenschap en samenleving. Tussen de essays door zijn korte teksten opgenomen van belangrijke naoorlogse Nederlandse fotografen en een enkele beeldend kunstenaar. Hun bekentenissen zijn chronologisch ingedeeld, van de jaren vijftig tot heden, en geven een beeld van een discipline die zich steeds vernieuwt in een razendsnel veranderende wereld. Als opening en tot slot zijn een aantal prikkelende statements en definities over het documentaire genre opgenomen van Nederlandse en buitenlandse fotografen, cineasten en theoretici. Samen met andere teksten vormen zij een ijkpunt voor een nieuwe generatie documentairemakers die de dialoog aangaat met de schoonheid en de complexiteit van het menselijke bestaan op deze planeet.

Rik Suermondt

Inhoud:

Beaumont Newhall
Documentary Photography
pagina 235-247 uit:
The history of photography
New York: Museum of Modern Art 1982

Graham Clarke
Documentary Photography
pagina 144-165 uit:
The Photograph
Oxford: Oxford University Press 1997

Rik Suermondt
het sociale aspect van de tijd
pagina 291-330 uit:
Positions Attitudes Actions. Engagement in de fotografie
Rotterdam: Nederlands Foto Instituut 2000, gevolgd door

Engagement in de Nederlandse fotografie 2000-2010
Breda: akv|St. Joost 2010

Kerry Brougher
The camera in the street
pagina 22-33 uit:
Open City. Street photographs since 1950
Oxford: Museum of Modern Art 2001

Derrick Price & Liz Wells
image analysis: the example of migrant mother
pagina 37-48 uit:
Photography. A critical introduction
Londen: Routledge 1996

Rik Suermondt
De loeiende koe: logo van een fotograaf
pagina 253-261 uit:
Martien Coppens. Bezielde beelden
Zwolle: Waanders/Stichting Brabants Fotoarchief 2008

Frits Gierstberg
Van realisme naar reality?
pagina 130-153 uit:
Documentaire nu!
Rotterdam: NAi Publishers 2005

Michiel van Opstal
Ga toch buiten spelen!
Breda: akv|St. Joost 2008

Bestellen

Totaal 172 pagina’s waarvan 22 in kleur.

Te koop in de academiewinkels Breda en Den Bosch.
Verkoopprijs: 7 euro voor studenten van Avans Hogeschool.

Deze reader wordt – op voorschrift van de licentiehouder stichting PRO – uitsluitend verkocht aan studenten van Avans Hogeschool.

Heeft u vragen over deze reader; klik op: Zend een email naar het lectoraat
of bel het lectoraatsbureau: Wilma Diepens – 088 5 257 370 (ma/di/wo)

Reacties zijn gesloten.